Nu de onzekerheid in de wereldeconomie toeneemt, groeit opnieuw de aandacht voor resilience. Tijdens Supply Chain Media’s Webinar Wednesday leggen Alfons Willemsen en Menno Rustenburg van Involvation uit hoe je een veerkrachtige en weerbare supply chain creëert. Daarin is een belangrijke rol weggelegd voor IBP, inclusief scenarioplanning. ‘We hebben nu de tools waarmee we doorlopend scenario’s kunnen draaien en analyseren.’
Onzekerheid
Hoewel de afloop van de Iran-oorlog nog ongewis is, staat één ding vast: het afsluiten van de Straat van Hormuz leidt tot disrupties in supply chains. ‘De onzekerheid is groot’, bevestigt Alfons Willemsen, partner van adviebureau Involvation. ‘Ik hoor veel uitspraken van bedrijven die beginnen met de woorden ‘‘we hadden’’. We hadden meer voorraden moeten aanleggen. We hadden meer reservecapaciteit moeten creëren. We hadden betere relaties met onze leveranciers moeten aanknopen. Die bedrijven zijn te laat.’
Door de onzekerheid groeit opnieuw de aandacht voor het begrip resilience, wat zich het beste laat vertalen met veerkracht of weerbaarheid. ‘Als een disruptie optreedt, zullen de prestaties van de supply chain inzakken’, legt Willemsen uit. ‘Resilience wordt door professor Yossi Sheffi van MIT omschreven als het vermogen om te herstellen na een disruptie. In het ideale geval keert het bedrijf terug op hetzelfde of zelfs op een hoger prestatieniveau. Wie dat beter en sneller doet dan de concurrentie, kan marktaandeel winnen of omzetgroei realiseren. Die komt beter uit de crisis.’
Vijf bekwaamheden
Involvation verdiept zich al jaren in het begrip resilience. Bedrijven die hier werk van willen maken, moeten volgens het adviesbureau beschikken over vijf bekwaamheden. De eerste is redundantie, oftewel buffers in de vorm van voorraad, capaciteit of kapitaal. Samenwerking is nodig omdat gezamenlijke besluitvorming leidt tot betere beslissingen. ‘En flexibiliteit gaat over opties. Kan ik andere transportsystemen inzetten of kan ik andere onderdelen gebruiken in mijn producten?’, licht Willemsen toe.
Visibility staat voor de toegang tot actuele en correcte informatie, bijvoorbeeld over voorraadniveaus of aankomsttijden van binnenkomende goederen. ‘De laatste bekwaamheid is agility, oftewel wendbaarheid. Dat gaat over de snelheid waarmee bedrijven kunnen reageren op veranderingen. Van belang daarvoor zijn korte doorlooptijden en snelle besluitvormingsprocessen’, stelt Willemsen. ‘Als je naar je eigen bedrijf kijkt, zul je ontdekken dat bepaalde bekwaamheden meer of juist minder goed zijn ontwikkeld.’
Tijd is essentieel
Bij het realiseren van resilience is tijd een essentiële factor. Wie na een disruptie beter en sneller wil herstellen dan de concurrentie, zal beter en sneller beslissingen moeten nemen. ‘Als het dan eeuwen duurt om de juiste data en informatie te vergaren, draagt dat bepaald niet bij aan een veerkrachtige supply chain’, stelt Willemsen. ‘Kijk naar de vijf bekwaamheden. De kunst is om voorbereid te zijn op het moment dat een disruptie optreedt. Als je pas daarna gaat investeren in die bekwaamheden, ben je te laat.’
Voor een goede voorbereiding is scenarioplanning onontbeerlijk. ‘Deze tijd dwingt ons om continu in scenario’s te denken. Als je bedrijf de juiste scenario-mindset en de juiste tools heeft, ben je voorbereid op disrupties. Want dan heb je de juiste scenario’s al gedraaid, of kun je dat alsnog razendsnel doen’, weet Willemsen. ‘Je moet op elk moment in scenario’s kunnen denken: wat kan er gebeuren en wat is dan de impact van die gebeurtenis?’
Doorlopende scenarioplanning
Voor strategische vraagstukken, bijvoorbeeld omtrent het ontwerp van supply chains, wordt scenarioplanning al langer ingezet. Volgens Involvation kunnen bedrijven nu ook scenarioplanning inzetten voor tactische of zelfs operationele vraagstukken. ‘Neem sales & operations planning (S&OP) als voorbeeld, waarbij het draait om het gezamenlijk nemen van beslissingen. Door samen verschillende scenario’s te bespreken, verbetert het besluitvormingsproces. Op die manier helpt scenarioplanning resilience te creëren. En risico’s en kansen beter in te schatten.’
Veel bedrijven hanteren al verschillende scenario’s. Naast het basisscenario hebben ze een hoog en een laag scenario: wat als de vraag hoger of lager uitvalt dan gedacht? Willemsen: ‘Er zijn echter veel meer scenario’s mogelijk. Wat als de vraag hoger en het aanbod lager is dan gedacht? Dan staat je omzet op het spel. Bedrijven die goed voorbereid willen zijn, zullen veel meer scenario’s moeten draaien. Want de realiteit is altijd anders dan gedacht.’
Optimalisatieplatform
Bedrijven worden hierbij geholpen door de snelle technologische ontwikkelingen, onder meer op het gebied van AI. Ze kunnen nu beschikken over de tools waarmee ze doorlopend scenario’s kunnen maken, evalueren en analyseren, zowel op strategisch als tactisch en operationeel niveau. Eén van die tools is het platform van Optilogic, waar Involvation sinds kort partner van is. ‘Dit is in beginsel een optimalisatieplatform dat oorspronkelijk is ontwikkeld voor netwerkstudies, maar ook geschikt is voor andere optimalisatievraagstukken. Het platform brengt data en algoritmes samen en presenteert de resultaten op een aantrekkelijke manier’, vertelt Menno Rustenburg, principal consultant bij Involvation.
Het platform heeft drie bouwblokken. Het middelste blok bestaat uit optimalisatiealgoritmes. Die zijn niet nieuw, maar staan nu in de cloud. Daardoor beschikken gebruikers over voldoende rekenkracht om honderden scenario’s tegelijk te draaien. ‘Wat dit platform aantrekkelijk maakt, zijn de bouwblokken aan input- en outputzijde’, stelt Rustenburg. ‘Aan inputzijde is het mogelijk data uit verschillende databronnen te converteren naar bruikbare informatie. Als dat eenmaal is opgezet, is kun je die data steeds weer opnieuw updaten en converteren. Daardoor is elk model snel te actualiseren en te hergebruiken.’
Geen whizzkid nodig
Met Optilogic is het mogelijk meerdere modellen te bouwen, afhankelijk van het vraagstuk dat antwoord behoeft. ‘Voor optimalisatie van voorraden heb je een ander model nodig dan voor optimalisatie van transportroutes. Maar omdat je voor al die modellen dezelfde databronnen gebruikt, zijn de uitkomsten consistent met elkaar’, vertelt Rustenburg. ‘Voor het evalueren van honderden of wellicht zelfs duizenden scenario’s maakt het platform bovendien gebruik van AI. Dat levert niet alleen snel een set van aanbevelingen op, maar ook een voorstel voor nieuwe scenario’s die nog beter inzicht geven.’
Rustenburg laat zien hoe eenvoudig het is nieuwe scenario’s te maken en te draaien. ‘Daarvoor heb je geen whizzkid nodig. Je tikt gewoon in welk scenario je wilt onderzoeken. Vervolgens krijg je als feedback een overzicht van alle opties, inclusief de daarvoor benodigde data. Onder de motorkap is het een AI-agent die het scenario maakt en draait. Dat levert weer nieuwe aanbevelingen en suggesties op, waardoor een iteratief proces ontstaat.’
Scheidslijn vervaagt
Willemsen besluit met de constatering dat de scheidslijn tussen software voor supply chain planning en supply chain network design vervaagt. ‘Kijk ook naar de visualisatiemogelijkheden die vandaag de dag beschikbaar zijn. Het is mogelijk om inzicht op maat te bieden, zowel aan de commercieel directeur als aan de planner. Dat helpt je om beter te begrijpen wat er aan de hand is’, stelt de partner van Involvation. ‘Moderne tools maken doorlopende scenarioplanning mogelijk. Wie daar gebruik van maakt, kan daadwerkelijk resilience creëren.’
Tekst Marcel te Lindert
